Prema pravoslavnom crkvenom kalendaru, vernici sutra proslavljaju rano hrišćanskog svetitelja i velikog vojvoda, a u narodu su duboko ukorenjeni praznični sveti mucenik andrej stratilata obicaji koji se strogo poštuju radi zaštite doma. Ovaj slavni rimski oficir-tribun službovao je u Siriji tokom vladavine cara Maksimijana, gde je zbog svoje nepokolebljive pravednosti i hrabrosti imenovan za glavnog vojnog zapovednika u ratu protiv nadirućih persijskih snaga. Iako u tom trenutku još uvek nije primio zvanično sveto krštenje, Andrej se tajno ispovedao kao hrišćanin i pred sudbonosnu bitku pozvao je svoje vojnike da prizovu u pomoć ime Isusa Hrista, nakon čega je malobrojna rimska vojska izvojevala čudesnu pobedu.
Svedočanstvo o strašnom stradanju sirijskog vojvode
Istorijsko žitije iz crkvenih hronika
„Kada se pobedonosni vojvoda vratio u Antiohiju, zavidnici ga optužiše pred namesnikom da ispoveda hrišćansku veru. Namesnik naredi ljuta mučenja, te donesoše gvozdeni krevet, užariše ga do usijanja i na njega položiše svetog Andreja. Svetitelj se tiho moljaše Hratu Bogu i oganj Božjom voljom odmah izgubi svoju silu, ne naudivši njegovom telu. Nakon dugih tamničkih muka, namesnik ga pusti na slobodu, ali car potajno naredi da se vojvoda i njegovih dve hiljade petsto dvadeset i tri vojnika poseku u gorama jermenskim.“
➡️ NARODNA VEROVANJA ZA 1. SEPTEMBAR: Jednu stvar danas, prema običajima, nikako ne treba raditi u kući!
Šta vernici moraju da urade čim ustanu ujutru
U našem narodu se veruje da je krv ovih mučenika osvetila zemlju i da se na mestu njihove pogibije pojavio čudotvorni izvor lekovite vode koji vekovima isceljuje bolesne. Zbog toga predanje nalaže da prva radnja koju svaki domaćin i domaćica učine čim ustanu ujutru bude pranje lica svežom vodom uz izgovaranje kratke molitve za zdravlje porodice. Obavezno se proveri crkveni kalendar kako bi se porodica podsetila na važnost uzajamnog praštanja, jer je i sam sveti Andrej zabranio svojim vojnicima da se brane i vraćaju zlo onima koji ih progone.
Stariji vernici u ruralnim krajevima i danas strogo praktikuju odlazak u crkvu rano ujutru, gde pale sveće i uznose tople molitve ovom svetitelju sa posebnim fokusom na zaštitu i blagoslov dece. Veruje se da ovaj neustrašivi vojvoda pruža poseban nebeski štit nad najmlađim članovima domaćinstva, čuvajući ih od bolesti, strahova i svakog zlog uticaja tokom nastupajuće jeseni. Danas valja izbegavati teške fizičke poslove i provesti vreme u krugu porodice, negujući mir, slogu i hrišćansku ljubav u svom domu.
Tropar Svetom mučeniku Andreju
„Zemaljskog dostojanstva slavu si promenio za nebesko, i umesto propadljivog venca, primio si nepropadljivi od Cara Hrista. Sa svojom blagoslovenom vojskom postradao si za Istinu, stoga moli Gospoda da spasi duše naše.“
Česta pitanja o prazniku Svetog Andreja Stratilata
Kada se tačno obeležava ovaj praznik u Srpskoj pravoslavnoj crkvi?
+
Srpska pravoslavna crkva i vernici ovaj praznik obeležavaju svakog prvog septembra po starom, odnosno četrnaestog septembra po novom kalendaru, kao sećanje na mučeničku smrt sirijskog vojvode i njegove verne vojske.
Zbog čega se ovaj svetitelj naziva Stratilat?
+
Reč Stratilat na grčkom jeziku ima značenje vojvode ili vrhovnog vojnog zapovednika, što je titula koju je dobio nakon velike i čudesne pobede nad persijskom vojskom.
Koji je glavni narodni običaj vezan za zdravlje dece na ovaj dan?
+
Glavni običaj nalaže da se ujutru rano ode u hram, zapali sveća i pročita tiha molitva pred ikonom svetitelja za fizičko zdravlje, miran san i duhovni napredak svih članova porodice.
Urednik za veru, tradiciju i kulinarske recepte
Žaklina Lalić
