Srpska pravoslavna crkva i vernici širom zemlje danas sa dubokom pobožnošću i molitvenim sabranjem obeležavaju spomen na rane hrišćanske svetitelje čija je žrtva ostala trajno urezana u temelje pravoslavne vere. Prema crkvenom kalendaru i žitijima svetih, danas se slavi praznik svetih mučenika Anikita i Fotija, dvojice neustrašivih svedoka reči Božije koji su postradali početkom četvrtog veka u gradu Nikomidiji, tadašnjoj istočnoj prestonici Rimskog carstva. U vreme kada je zloglasni car Dioklecijan lično doputovao sa mračnom namerom da potpuno iskoreni hrišćansko stanovništvo i podigao strašna mučilišta na trgovima, ovi hrabri ljudi nisu ustuknuli pred pretnjama zemaljskog vladara. Njihovo stradanje predstavlja jedno od najpotresnijih svedočanstava o snazi duha nad telesnim mukama, zbog čega narodna verovanja i običaji nalažu da se ovaj dan provede u miru i duhovnoj čistoti.
Moćne reči i tropar koji donosi spasenje duše
Prema starom pravoslavnom predanju, svaki vernik bi danas trebalo da uputi iskrenu molitvu ovim velikim ugodnicima Božijim, čija se imena kroz vekove prizivaju za isceljenje i zaštitu doma od svakog zla.
Zajednički tropar svetim mučenicima Anikiti i Fotiju
„Mučenici Tvoji Gospode, u stradanju svome su primili nepropadljivi venac, od Tebe Boga našega, jer imajući pomoć Tvoju mučitelje pobediše, a razoriše i nemoćnu drskost demona: Njihovim molitvama spasi duše naše od svakog iskušenja, tame i propasti, jedini Čovekoljubče.“
Kada je car Dioklecijan započeo bezdušno istjazavanje i javno mučenje vernika, pred njega je hrabro iskoračio sveti Anikita, koji je obavljao visoku dužnost gradonačelnika, i neustrašivo ispovedio veru u Hrista Gospoda. On je pred besnim carem otvoreno izobličio paganske statute, nazivajući idole gluvim i nemim kamenjem čije je klanjanje nedostojno svakog razumnog čoveka. Razjareni car je naredio da mu se odmah odseče jezik, ali je svetitelj silom Božijom i nakon toga nastavio jasno da govori, dok se pušteni besni lav umiljavao oko njegovih nogu umesto da ga rastrgne. Videvši ova čudesa, njegov bliski srodnik Fotije je takođe javno odbacio paganstvo i doviknuo caru da su njegovi bogovi čisto ništavilo, nakon čega su obojica bačeni u tamnicu gde su proveli punih tri godine pod najtežim uslovima.
Konačna presuda izvršena je kada su mučitelji zažarili ogromnu peć sa namerom da u njoj spale ove nepokolebljive hrišćane. Predanje kaže da su Anikita i Fotije sami radosno kročili u oganj, a za njima su dobrovoljno krenule i mnoge žene sa decom, pevajući molitve i blagodareći Bogu na mučeničkoj smrti oko tri stotine i pete godine. Zbog velikih isceliteljskih čuda koja su pratila njihovo stradanje, ova dvojica svetitelja se i danas obavezno prizivaju u molitvama prilikom činjenja svetih tajni jeleosvećenja i vodoosvećenja. U srpskom narodu se veruje da na ovaj dan svima koji iskreno i čestito rade sve ide od ruke, jer svetitelji svojim nebeskim zastupništvom uklanjaju prepreke i donose blagoslov svakom poštenom trudu unutar porodičnog doma.
Česta pitanja o prazniku Svetog Anikita i Fotija
U kojim crkvenim obredima se obavezno prizivaju ova dvojica svetitelja?
+
Sveti mučenici Anikita i Fotije se zbog svojih dokazanih isceliteljskih moći i stradanja obavezno prizivaju u molitvama tokom obavljanja svetih tajni jeleosvećenja i vodoosvećenja.
Kada su postradali ovi svetitelji i ko je preuzeo njihovu žrtvu?
+
Sveti mučenici su postradali u užarenoj peći oko tri stotine i pete godine pod carem Dioklecijanom, a sa njima su dobrovoljno u oganj ušli i mnogi drugi hrišćani, uključujući žene i decu.
Šta prema narodnom verovanju treba raditi na ovaj praznik?
+
Narodni običaj nalaže da se na ovaj praznik započne svaki pošten i koristan posao jer verovanje kaže da će vernicima, uz blagoslov svetitelja, sve ići od ruke i uroditi plodom.
Urednik za veru, tradiciju i kulinarske recepte
Žaklina Lalić
