Narodni običaji na Petrovdan strogo zabranjuju odlazak u polje, uprezanje konja u kola i otpočinjanje bilo kakvih teških poljoprivrednih radova, jer se veruje da svetitelj ne prašta kršenje ovog vekovnog prazničnog mira.
Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici u nedelju 12. jula obeležavaju Petrovdan, jedan od 15 najvećih hrišćanskih praznika kojim se ujedno zvanično završava višenedeljni Petrovski post. Među najvažnijim ritualima izdvaja se paljenje lila od sušene kore breze ili trešnje uoči praznika, čime se prema predanju priziva dobro zdravlje ljudi i stoke. Takođe, stari običaj nalaže da se prvom komšiji obavezno pokloni jabuka, jer se veruje da taj jednostavan gest donosi veliku sreću i blagostanje u kuću domaćina.
Domaćice na ovaj dan tradicionalno pripremaju čuveni petrovdanski kolač sa jabukama poznatiji kao „petrovača“, u čijem spravljanju obavezno moraju učestvovati i deca. Još jedno duboko ukorenjeno verovanje odnosi se na branje cvetova petrovca za svakog člana domaćinstva pre praznika. Domaćin pobode ove cvetove u zemlju na skriveno mesto, a rano ujutru na sam dan slave odlazi da ih pregleda kako bi saznao kakvo zdravlje čeka njegove ukućane u narednom periodu.
Glavni narodni običaji i pravila za Petrovdan
| Naziv rituala / Običaja | Šta se tačno radi prema tradiciji | Značenje i verovanje u narodu |
|---|---|---|
| Paljenje petrovdanskih lila | Pali se sušena kora breze ili trešnje uoči praznika | Prizivanje napretka, zdravlja ukućana i zaštita stoke |
| Darivanje prvog komšije | Poklanjanje sveže ubranih jabuka najbližim susedima | Privlačenje sreće, mira i sloge u krug porodice |
| Priprema kolača „petrovača“ | Mešenje tradicionalnog slatkog kolača sa jabukama uz pomoć dece | Očuvanje porodičnih vrednosti i tradicije među najmlađima |
Vernici provode ovaj veliki praznik u duhovnom miru, poseti crkvenim liturgijama i porodičnom okupljanju oko praznične trpeze. Poštovanje ovih starih smernica prenosi se s kolena na koleno na prostorima Balkana kao važan deo srpskog pravoslavnog identiteta. Izbegavanje teškog rada i posvećivanje dana porodici osigurava mir, radost i harmoniju unutar svakog doma.
Često postavljana pitanja (FAQ)
šta se ne sme raditi na petrovdan prema verovanju
+
zašto se pale lile uoči petrovdana i od čega se prave
+
šta je kolač petrovača i kada se priprema
+
Žaklina Lalić, Novinar i urednik rubrike društvo portala Trenutno.rs
